Αυτού που δεν παντρεύεται, του Ρομπέρτο Αρλτ

(μετάφρ.: nathalie)

Εγώ θα είχα παντρευτεί. Πριν ναι, αλλά τώρα όχι. Ποιος είναι ο τολμηρός που παντρεύεται με όπως είναι τα πράγματα σήμερα;
Εδώ και οκτώ χρόνια είμαι αρραβωνιασμένος. Δε μου φαίνεται κακό, γιατί πριν κανείς παντρευτεί "πρέπει να γνωρίζεται" ή να γνωρίζει τον άλλο, για να το πούμε καλύτερα, μιας που το να γνωρίζει κανείς τον εαυτό του δεν έχει σημασία και να γνωρίζει τον άλλο, για να τον πειράζει, αυτό ναι, μετράει.
Η πεθερά μου ή, μάλλον, η μέλλουσα πεθερά μου, με κοιτά και γρυλίζει κάθε φορά που με βλέπει. Κι αν δεν της χαμογελάσω μου δείχνει τα δόντια της σαν τσοπανόσκυλο. Όταν έχει καλή διάθεση, αυτό που κάνει είναι να αρνείται να με χαιρετίσει ή να μην ξεχωρίζει το χέρι που της τείνω για να την χαιρετίσω κι αυτό για να δω ότι δεν την ενδιαφέρει, έχει ένα βλέμμα πολύ απότομο.
Στα δυο χρόνια που είμαστε αρραβωνιασμένοι, τόσο "αυτή" όσο κι εγώ, θυμόμαστε πως για να παντρευτείς χρειάζεσαι εργασία κι αν όχι εργασία, τουλάχιστον να εργάζεσαι με δικά σου ή με ξένα κεφάλαια. Ξεκίνησα να ψάχνω εργασία. Μπορείτε να υπολογίσετε την αναζήτηση εργασίας κατά μέσο όρο σε δύο χρόνια. Αν έχετε τύχη, τοποθετήστε στον ενάμιση χρόνο κι αν αυτή πάει στο διάολο, ποτέ. Μέσα σε όλα, η αρραβωνιαστικιά μου και η μητέρα της ήταν στα μαχαίρια. Είναι παράξενο: η μία, εναντίον σας και η άλλη υπέρ σας, πάντα τείνουν στο ίδιο. H αρραβωνιαστικιά μου μού έλεγε:
- Έχεις δίκιο, αλλά πότε θα παντρευτούμε, αγαπημένε;
Η πεθερά μου, αντιθέτως:
- Εσείς δεν έχετε λόγο να διαμαρτύρεστε` επομένως, να μου κάνετε τη χάρη να μου πείτε πότε μπορείτε να παντρευτείτε.
Εγώ, κοιτούσα. Είναι απίστευτα περίεργο το βλέμμα του άντρα που βρίσκεται ανάμεσα σε μια μανία ευγενική και σε μια οργισμένη. Μπορώ να σκεφτώ πως ο Καρλίτος Τσάπλιν γεννήθηκε από τη διασταύρωση δύο τέτοιων βλεμμάτων. Θα ήταν καθισμένος σ' ένα παγκάκι, η πεθερά από τη μια πλευρά τον κοιτούσε με φοβία, αλλά από την άλλη η αρραβωνιαστικιά με πάθος, και γεννήθηκε ο Τσαρλς, με το οδυνηρό, στραβό του χαμόγελο.
Είπα στην πεθερά μου (για μένα μια μελλοντική πεθερά βρίσκεται στη χειρότερή της φάση κατά τη διάρκεια του αρραβώνα), χαμογελώντας με μελαγχολία και παραίτηση, πως όταν καταφέρω να βρω εργασία θα παντρευτώ και μια μέρα καταφέρνω μια θέση, τι θέση...! εκατόν πενήντα πέσος!
Το να παντρευτείς με εκατόν πενήντα πέσος δε σημαίνει τίποτα λιγότερο από το να βάζεις ένα σκοινί στο λαιμό σου. Όπως θα μου αναγνωρίσετε απολύτως λογικά, ανέβαλα το γάμο μέχρι να με προάγουν. Η αρραβωνιαστικιά μου κούνησε το κεφάλι δεχόμενη τους συλλογισμούς μου (όταν είναι αρραβωνιαστικές, οι γυναίκες περνούν ένα περίεργο φαινόμενο, δέχονται όλους τους συλλογισμούς` όταν παντρεύονται το φαινόμενο αντιστρέφεται, είμαστε οι άντρες αυτοί που πρέπει να δεχόμαστε τους συλλογισμούς τους). Αυτή δέχτηκε κι εγώ με υπερηφάνεια επιβεβαίωσα πως η αρραβωνιαστικιά μου ήταν έξυπνη.
Με προήγαγαν στα διακόσια πέσος. Το σίγουρο είναι πως διακόσια πέσος είναι περισσότερα από εκατόν πενήντα, αλλά τη μέρα που με προήγαγαν ανακάλυψα πως με λίγη υπομονή μπορούσες να περιμένεις άλλη μια προαγωγή και πέρασαν δυο χρόνια. Η αρραβωνιαστικιά μου πήρε το πρόσωπο της "αδιάφορης" και τότε με μια αξιοπρεπή κίνηση ήρωα έκανε τους λογαριασμούς. Λογαριασμούς. Καθαρούς και πιο μεγάλους και από τους ελληνικούς λογαριασμούς, που, απ' ότι μου έχουν πει, ήταν ατέλειωτοι. Της υπέδειξα με το μολύβι στο ένα χέρι, τον κατάλογο των επίπλων στο άλλο κι έναν προϋπολογισμό της Λομβαρδίας πάνω στο τραπέζι, πως ήταν αδύνατο ένα παντρολόγημα χωρίς ένα ελάχιστο μισθό τριακοσίων πέσος, τουλάχιστον διακοσίων πενήντα. Για να παντρεύεσαι με διακόσια πενήντα θα έπρεπε να καλέσεις τους φίλους με σφιγμένα δόντια.
Η μελλοντική πεθερά μου, έσταζε φαρμάκι. Οι ορμές της είχαν ένα πνευματικό ρυθμό εξαιρετικά περίεργο, διότι κυμαίνονταν ανάμεσα στη σύνθετη ανθρωποκτονία και στην απλή δολοφονία. Την ίδια ώρα που μου χαμογελούσε με το σαγόνι, μου έδινε λαβωματιές με τα μάτια. Εγώ την κοιτούσα με την τρυφερή ματιά ενός κοινού μεθυσμένου που περιμένει "να πεθάνει για το ιδανικό του". Η αρραβωνιαστικιά μου, η καημενούλα, έγερνε το κεφάλι της, διαλογιζόμενη τις εσωτερικές μάχες, τούτες τις αληθινές μάχες απαγορευμένων εννοιών που το σκάνε, όταν το θύμα απουσιάζει.
Στο τέλος κέρδισε το κριτήριο της αύξησης. Η πεθερά μου ήταν μια βδομάδα που πέθαινε και δεν πέθαινε` έπειτα αποφάσισε να μαρτυρήσει για άλλη μια φορά τους πλησίον της και δεν πέθανε. Αντιθέτως, έμοιαζε είκοσι χρόνια νεότερη απ' όταν τη γνώρισα. Εκδήλωσε την επιθυμία να κάνει ένα τριανταετές συμβόλαιο για το σπίτι που κατείχε, πρόταση που με φρίκαρε. Είπε κάτι μέσα από τα δόντια της που μου ακούστηκε κάπως έτσι: "Θα σας φέρω λουλούδια". Φαντάζομαι πως η ιδιοτροπία της να μου φέρει λουλούδια δεν έφτανε μέχρι την Τσακαρίτα. Εν τέλει, η μελλοντική πεθερά μου αποκάλυψε καταφανώς την πρόθεσή της να ζήσει μέχρι τη μέρα που θα μου έκαναν αύξηση στο μισθό χίλια πέσος.
Έφτασε η άλλη αύξηση. Δηλαδή, η αύξηση των εβδομήντα πέντε πέσος.
Η πεθερά μου, μου είπε μ' έναν τόνο που θα μπορούσε να εκλάβει κανείς ως ειρωνικό, αν δεν ήταν επιθετικός και απειλητικός:
- Υποθέτω πως δεν θα έχετε πρόθεση να περιμένετε άλλη αύξηση.
Κι όταν πήγα να της απαντήσω, ξέσπασε η επανάσταση.
Το να παντρευτείς υπό ένα επαναστατικό καθεστώς θα ήταν η απόδειξη πως είσαι τρελός. Ή τουλάχιστον πως σου έχουν λασκάρει οι βίδες.
Εγώ δεν παντρεύομαι. Σήμερα της το είπα:
- Όχι, κυρία μου, δεν παντρεύομαι. Ελπίζουμε πως η κυβέρνηση θα καλέσει σε εκλογές και πως θα καταλήξει στο αν θα γίνει αναθεώρηση του συντάγματος ή όχι. Μόλις συγκροτηθεί το Κογκρέσο και όλοι οι θεσμοί κινούνται ως οφείλουν, δε θα θέσω καμία δυσκολία στην τήρηση της δεσμεύσεώς μου. Αλλά μέχρις ότου η Προσωρινή Κυβέρνηση παραδώσει την εξουσία στον Κυρίαρχο Λαό, δεν θα παραδώσω και την ελευθερία μου. Εκτός αυτού, μπορεί να με απολύσουν.


Aguafuertes porteñas. Buenos Aires, Futuro, 1950

Πηγή

Η απόλαυση της περιπλάνησης, του Ρομπέρτο Αρλτ

(Μετάφρ.: Nathalie)

Αρχίζω δηλώνοντας πως νομίζω, ότι για να περιπλανηθεί κανείς, απαιτούνται εξαιρετικές συνθήκες ονειροπόλου. Το είπε ήδη ο λαμπρός Μασεδόνιο Φερνάντες: "Δεν είναι από αγρύπνια όλα τα μάτια ανοιχτά".

Το λέω αυτό, γιατί υπάρχουν περιπλανώμενοι και περιπλανώμενοι. Να συνεννοηθούμε. Ανάμεσα στον "τριγυρίστρα" με τις ξεχαρβαλωμένες μπότες, τα μπιχλιάρικα μαλλιά και ουσία με περισσότερο λίπος και από όχημα σφαγείου, και τον καλοντυμένο περιπλανώμενο, τον ονειροπόλο και τον σκεπτικιστή, υπάρχει περισσότερη απόσταση απ' ότι ανάμεσα στη Σελήνη και τη Γη. Εκτός και αν αυτός ο περιπλανώμενος ονομάζεται Μαξίμ Γκόρκι ή Τζακ Λόντον ή  Ρισπέν.

Πάνω απ' όλα, προκειμένου να περιφέρεται κανείς, πρέπει να είναι απαλλαγμένος εξολοκλήρου από προκαταλήψεις κι έπειτα να είναι μια στάλα σκεπτικιστής, σκεπτικιστής όπως τούτα τα σκυλιά που έχουν το βλέμμα πείνας και που, όταν τα καλούν, κουνούν την ουρά, αλλά αντί να πλησιάζουν, απομακρύνονται, βάζοντας ανάμεσα στο κορμί τους και στην ανθρωπότητα μια αξιοσέβαστη απόσταση.

Είναι προφανές πως η πόλη μας δεν είναι από τις καταλληλότερες για το συναισθηματικό χασομέρι, αλλά τι να κάνουμε!

Για έναν τυφλό, απ' αυτούς τους τρελούς που έχουν άσκοπα τ' αυτιά και τα μάτια τους ορθάνοιχτα, δεν υπάρχει τίποτα για να δει κανείς στο Μπουένος Άιρες, αλλά, αντιθέτως, πόσο μεγάλοι, πόσο γεμάτοι νεωτερισμούς είναι οι δρόμοι της πόλης για έναν ειρωνικό και λίγο ξύπνιο ονειροπόλο! Πόσα κρυμμένα δράματα στις δυσοίωνες πολυκατοικίες! Πόσες σκληρές ιστορίες στις όψεις ορισμένων γυναικών που περνούν! Πόση κατεργαριά σ' άλλα πρόσωπα! Γιατί υπάρχουν όψεις που είναι σαν το χάρτη της ανθρώπινης κόλασης. Μάτια που μοιάζουν πηγάδια. Ματιές που σε κάνουν να σκεφτείς τις βροχές της βιβλικής φωτιάς. Ανόητοι που είναι ποίημα ηλιθιότητας. Ρεμάλια που θα άξιζαν ένα άγαλμα για λαμόγια. Ληστές που διαλογίζονται τη στρεψοδικία τους πίσω από το θολό γυαλί, πάντα θολό, γαλακτοκομείου. Το ζωντόβολο δεν βλέπει τίποτα κι ο αλήτης αγαλλιάζει. 

Ο προφήτης, μπρος σε τούτο το θέαμα, αγανακτά. Ο κοινωνιολόγος κατασκευάζει δυσκολοχώνευτες θεωρίες. Να συνεννοηθούμε. Αγαλλιάζει μπρος στην ποικιλία από ανθρώπινους τύπους. Πάνω σε κάθε έναν τους, μπορεί να κατασκευαστεί ένας κόσμος. Αυτοί που φέρουν γραπτά στο μέτωπο αυτό που σκέφτονται, όπως και εκείνοι που είναι πιο κλειστοί και από κυβόλιθους, επιδεικνύουν το μικρό τους μυστικό... το μυστικό που τους κινεί σαν μαριονέτες διαμέσου της ζωής .

Μερικές φορές, το αναπάντεχο είναι ένας άντρας που σκέφτεται να σκοτωθεί και που προσφέρει, όσο πιο ευγενικά μπορεί, την αυτοκτονία του, ως ένα αξιοθαύμαστο θέαμα και στο οποίο, η τιμή της εισόδου είναι ο τρόμος και ο συμβιβασμός στο τοπικό αστυνομικό τμήμα. Άλλες φορές το αναπάντεχο είναι μια κυρία να δίνει χαστούκια με τη γειτόνισσά της, ενώ μια χορωδία από παλιόπαιδα καίγεται απ' τις φούστες των Ερινυών κι ο τσαγκάρης στη μέση του τετραγώνου σπρώχνει το κεφάλι του στην πόρτα του χαμόσπιτού του για να μη χάσει την πινακίδα του.

Οι έκτακτες συναντήσεις του δρόμου. Τα πράγματα που βλέπονται. Οι λέξεις που ακούγονται. Οι τραγωδίες που γίνονται γνωστές. Και ξαφνικά, ο δρόμος, ο λείος δρόμος, που έμοιαζε προορισμένος να είναι μια αρτηρία κίνησης με πεζοδρόμια για τους άντρες και πλακόστρωτο για τα ζώα και τα οχήματα, μετατρέπεται σε μια βιτρίνα, ή καλύτερα, σ' ένα γκροτέσκο και φρικιαστικό σκηνικό, όπως στα χαρτόνια του Γκόγια, οι δαιμονισμένοι, οι κρεμασμένοι, οι μαγεμένοι, οι τρελαμένοι, χορεύουν την κολασμένη τους σαραμπάντα.

Γιατί, στην πραγματικότητα, τι ήταν ο Γκόγια αν όχι ένας ζωγράφος των δρόμων της Ισπανίας; Ο Γκόγια, ως ζωγράφος τριών κοιλιόδουλων αριστοκρατών, δεν ενδιαφέρει. Αλλά ο Γκόγια, ως εμψυχωτής του καθάρματος του Μονκλόα, των μαγισσών του όρους Ντιβιέσο, των τερατωδών αργόσχολων, είναι μια ιδιοφυΐα. Και μια ιδιοφυΐα που τρομάζει. 

Κι όλα αυτά τα είδε αλητεύοντας στους δρόμους. 

Η πόλη εξαφανίζεται. Μοιάζει ψέμα, μα η πόλη εξαφανίζεται για να μετατραπεί σ' ένα καταχθόνιο εμπορικό κέντρο. Τα μαγαζιά, οι φωτεινές πινακίδες, τα εξοχικά σπίτια, όλη αυτή η ωραία και δωροδότρια στις αισθήσεις εμφάνιση σβήνει, προκειμένου ν' αφεθούν να επιπλέουν στον ξινισμένο αέρα οι νευρώσεις του παγκόσμιου πόνου. Και ο πόθος για ταξίδι τρέπεται σε φυγή από τον θεατή. Ακόμη περισσότερο: έχω φτάσει στο συμπέρασμα του ότι εκείνος που δεν βρίσκει όλο το σύμπαν κλεισμένο στους δρόμους της πόλης του, δε θα βρει έναν αυθεντικό δρόμο σε καμιά από τις πόλεις του κόσμου. Και δεν θα τους βρει, γιατί ο τυφλός στο Μπουένος Άιρες είναι τυφλός στη Μαδρίτη ή την Καλκούτα...

Θυμάμαι τέλεια πως τα σχολικά εγχειρίδια απεικονίζουν τους κυρίους και τους νεαρούς κυρίους  που περιφέρονται άσκοπα ως μελλοντικούς ακαμάτες, αλλά εγώ έχω μάθει πως το πιο χρήσιμο σχολείο για την κατανόηση, είναι το σχολείο του δρόμου, ξινό σχολείο, που αφήνει στον ουρανίσκο μια γλικόπικρη ευχαρίστηση και που διδάσκει όλα εκείνα που τα βιβλία δε λένε ποτέ. Γιατί, δυστυχώς, τα βιβλία τα γράφουν οι ποιητές ή οι χαζοί.

Μολοταύτα, θα περάσει ακόμα πολύς καιρός, πριν ο κόσμος αντιληφθεί τη χρησιμότητα του να κάνει καμιά βουτιά στα πλήθη ή του να χασομερά. Αλλά τη μέρα που θα το μάθουν θα είναι σοφότεροι, και πιο τέλειοι και, πάνω απ' όλα, πιο επιεικείς. Ναι, επιεικείς. Γιατί έχω σκεφτεί, πάνω από μια φορά, πως η εκπληκτική επιείκεια που έχει κάνει αιώνιο τον Ιησού, προερχόταν από τη συνεχή του ζωή στο δρόμο. Και από την κοινωνία του με τους καλούς και τους κακούς ανθρώπους, και με τις έντιμες γυναίκες κι επίσης μ' αυτές που δεν ήταν έντιμες.

Πηγή